Panoven Op den Boubergh fiche POAN024  


Panoven Op den Boubergh


Naam
Panoven Op den Boubergh


Type
Pannenoven


Ligging
Toponiem: -
Adres: Boeberg, Tongeren
Kadasterperceel: -
Coördinaten: 50,7977; 5,4776


Periode
<1760 - > 1779


Eigenaar
Laurens-Willem van de Meer, daarna Laurens Wilsens


Toestand
Gesloopt/verdwenen.


Beschrijving/informatie/geschiedenis

De lokatie van deze panoven is gebaseerd op een artikel van H. Baillien uit 1972 over de Tongerse industrie in de 18de eeuw.

Hij schrijft: "Op 22 october 1760 verzocht Laurens-Willem van de Meer, oud-burgemeester, om een 'fabrique der pannenbackerije' te mogen oprichten en dan nog wel helemaal 'propriis expensis en op sijnen peryckel'. Hij was er van overtuigd dat een aantal burgers hun strooien daken door pannen zouden vervangen, vooral wegens het brandgevaar. De pannen die hij zich voornam te fabriceren zouden niet duurder verkocht worden dan te Schulen, Hasselt of Bilzen. Het stadsbestuur zou hem alleen een stuk gemeentegrond moeten toestaan...
De raad stemde in met zijn voorstel en liet van der Meer zelfs tussn vier percelen kiezen. Hij gaf de voorkeur aan de 'oude pannenhoven op de Boubergh', waaruit blijkt dat hij al een voorganger gehad had. Hij zou daar negentien jaar lang 'Tongerse pannen' vervaardigen; dan zag hij van zijn octrooi af. De raad verleende vervolgens toestemming aan Laurens Wilsens uit Peer, om op dezelfde plaats voort pannen te bakken."

Dit is om verschillende redenen een interessant stukje. Het toont om te beginnen aan dat er al (lang) voor 1760 pannen werden gebakken in Tongeren. Tot nu toe kenden we alleen de panoven van de familie Bonten in Koninksem die dateerde van voor 1778, het ogenblik dat de pannenbakkerij aan hun schoonzoon Jacob Meevis verkocht werd. De panovens uit de inventaris voor het primitief kadaster dateren allemaal van rond 1840.

De lokatie 'op de Boubergh', is de huidige deelgemeente Henis (Boeberg). We gaan er van uit dat dit niet dezelfde lokatie is als die van de panoven 'Kerk Henis' van pannenbakker Jan Bertrand uit de inventaris van 1841. Beide pannenbakkerijen maakten gebruik van de zgn. 'klei van Henis'. Dit is een groene tot zwarte plastische kleilaag, tot 6 meter dik, die ook in de groeve Francart in Tongeren en in Bilzen ontgonnen werd.

Over deze oud-burgemeester Laurens-Willem van de Meer vonden we tot nu toe niet meer informatie. Ook niet over zijn opvolger op de panoven Laurens Wilsens.

Tenslotte leren we uit dit artikel ook dat de pannen uit Schulen, Hasselt of Bilzen in die tijd zo'n beetje dé referentie waren. Waarom anders zou deze pannenbakker er naar verwijzen? Het is wel erg verwonderlijk dat men in die tijd pannen zou hebben verkocht en vervoerd over zo'n grote afstand. Dat men in Tongeren pannen uit Bilzen aankocht, lijkt nog aannemelijk. Maar vanuit Schulen?


Meer foto's


Bronnen
- De pannebakkerijen in Limburg, 1841-1844', W. Driesen, Volkskunde, nr. 3 (1981), p. 215-239.
- Baillien H., Sprokkelingen over Tongeren en omgeving, 6de reeks, 36, in: Limburg, 51 (1972), p. 223-226